1. Anasayfa
  2. Sağlık

Depremzedelere bu cümleleri kurmayın!


0


Depremlerin travma oluşturma açısından çocukları, gebe bayanları, sevdiklerini kaybetmiş bireyleri ve ruhsal hastalıkları olan bireyleri etkilediğini belirten Dr. Mert Akcanbaş, zelzelesi yaşayan beşerlerle konuşurken birtakım telaffuzlardan uzak durulması gerektiğine dikkat çekiyor. Sarsıntısı yaşayan insanlara yaklaşımın ehemmiyetinden bahseden Dr. Mert Akcanbaş, eleştirel ve suçlayıcı telaffuzlardan uzak durulmasını, ‘Zaman her şeyin ilacı’,   ‘Dua et sen hayattasın’, ‘Senden beter durumda olanları düşün’ formundaki konuşmalardan kaçınılması gerektiğini söyledi.

Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Mert Akcanbaş, doğal afetler sonrası ortaya çıkan travmalarla ilgili dikkat alımlı değerlendirmelerde bulundu. Dr. Mert Akcanbaş, bilhassa sarsıntısı yaşayan bireylerle konuşulurken kullanılmaması gereken tabirlere ve gösterilmesi gereken yaklaşımlara değindi.

Travma beklenmedik biçimde oluşuyor

Ölüm, ağır yaralanma ve cinsel atakla direkt müsabaka, buna şahit olma, sevdiklerinin başına geldiğini öğrenme yahut meslek gereği bu tıp olayların ayrıntılarına maruz kalma sonrası ortaya çıkan durumun ruhsal travma olarak tanımlandığını belirten Dr. Mert Akcanbaş, “Travma herkesin başına gelebilir. Lakin birtakım beşerler travma yaşadıkları halde Travma Sonrası Gerilim Bozukluğu (TSSB) geliştirmezler. TSSB mümkünlüğünün kişilik yapısı ile olan bir kontağı olduğu bilinmiyor. Kişinin geliştirdiği TSSB belirtilerinin sıklıkları ve şiddetleri belli testlerle ölçülebilir. Travmanın en önemli özelliği birdenbire ve beklenmedik formda ortaya çıkmasıdır. Sarsıntı riski olduğunu bilsek bile bunun vaktini bilemeyeceğimizden afet apansızın ortaya çıkacaktır.” dedi.

TSSB görülme oranları afet biçimine nazaran değişiyor

Değişik ülkelerde meydana gelmiş çeşitli doğal afetler sonrası ortaya çıkan TSSB görülme oranlarının değişik çalışmalarda farklı datalar ortaya koyduğunu söz eden Dr. Mert Akcanbaş, “Örneğin yetişkinler için TSSB görülme oranları yüzde 4.1- 67.7 iken bu oran sel felaketleri için yüzde 2.07 – 37 ve büyük yangınlar için yüzde 9 – 36.7’dir. Travmatik olaylar sonrası evvel akut gerilim tepkileri görülür ve bunlar olaydan 3 ila 30 gün sürerler. Fakat 30 günden uzun olması durumunda gerilim kronik hale gelip TSSB’ye dönüşünce tedavi muhtaçlığı oluşur.” diye konuştu.

Çocuklar ve ruhsal hastalıklı bireyler risk altında

Dr. Mert Akcanbaş, “Depremlerde en riskli kümeler gebe bayanlar, bayanlar, çocuklar, toplumsal yardım kurumlarında yaşayan çocuklar, fizikî ve ruhsal hastalıkları olan şahıslar, sevdiklerini yitirmiş bireyler, bağımlılık sorunu olanlar ve bölgede yardım faaliyetlerinde bulunan işçidir. Dünyanın çeşitli yerlerinde yaşanılan zelzeleler sonrası depresyon ve intihar hadiselerinin arttıkları biliniyor.” dedi.

Birçok yolla tedavi uygulanabiliyor

Deprem sonrası belirtilerin 30 günden fazla sürmesi halinde Travma Sonrası Gerilim Bozukluğunun ortaya çıktığını vurgulayan Dr. Mert Akcanbaş, “Bu rahatsızlığın tedavisinde Bilişsel ve Davranışsal Terapi, EMDR, Maruz Bırakma, Sayma Sistemi üzere uzmanların tercih ettikleri ve yetkinliklerinin olduğu tekniklerle tedavi edildiği üzere ilaçlarla da birtakım belirtiler ortadan kaldırılabiliyor.” diye konuştu.

Tutulmayacak kelamlar verilmemeli…

Dr. Mert Akcanbaş, zelzelesi yaşayan insanlara söylenmemesi gereken cümleleri şöyle sıraladı:

  • Eleştirel ve suçlayıcı biçimde konuşulmamalı,
  • Konuşmalarda teknik terim kullanmaktan kaçınılmalı,
  • Mağdurların nasıl hissettikleri ile ilgili telaffuzlar kullanılmamalı,
  • Deprem yazgıda varmış, takdiri ilahi üzere açıklamalardan uzak durulmalı,
  • ‘Zaman her şeyin ilacı’, ‘Allah beşere kaldırmayacağı yükü vermez’, ‘Dua et sen hayattasın’, ‘Senden beter durumda olanları düşün’ formunda konuşmalardan kaçınılmalı,
  • Mağdurlara tutulamayacak kelamlar verilmemeli,
  • Mağdur beşerler konuşmaya zorlanmamalı,

Özel ömürlerinin saklılığı korunmalı

Dr. Mert Akcanbaş, depremzedelere gösterilmesi gereken yaklaşımlarla ilgili tavsiyelerini şöyle paylaştı:

  • Mağdurlara hürmetle davranılmalı,
  • Her vakit ulaşılabilir olunmalı,
  • Yardımlar kaliteli ve süratli formda yapılmalı,
  • Mağdurların gelenek ve kültürel bedellerine hürmet gösterilmeli,
  • Mağdurların özel ömürlerinin kapalılığı korunmalı,
  • Mağdurların ihtiyaçlarına odaklanılmalı,
  • Mağdurlar tekraren birebir soruyu sorsalar bile yanıtlanmalı,
  • Mağdurlara gelişim ve eğitim seviyelerine uygun karşılıklar verilmeli,
  • Mağdurların ailelerine, sevdiklerine ve onlara takviye olabilecek toplumsal etraflarına ulaşabilmeleri için gayret gösterilmeli.

 

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir